uçaklar ve ilk sýcak hava balonu

SICAK HAVA BALONLARI

Balon bir gaz yakýcýsý yardýmýyla içine sýcak hava üflenerek þiþirilir. Sýcak hava soðuk havadan daha hafif olduðu için balon havalanýr. Balonun içindeki hava kýsa ateþlemelerle sýcak tutularak,balonun havada kalmasý saðlanýr. Balonlar yönlendirilemez, rüzgar onlarý nereye sürüklerse oraya giderler. Alçalmak için, pilot balonun içindeki havayý soðutur.Soðuyan hava aðýrlaþtýðý için balon yere iner.

sýcak hava balonu  nedir ?

Montgolfier kardeþlere ait ilk balon

Balon fikri ilk kez 1766 yýlýnda hidrojeni bulan Henry Cavendish’in bu gazýn havadan hafif olduðunu görmesi ve 1767’de Joseph Black’ýn hafif bir aracýn hidrojenle doldurulduðu zaman uçabileceðini öne sürmesiyle doðdu. Ancak ilk balon hidrojenle deðil sýcak havayla doldurularak uçtu. Ýlk uçuþ 5 Haziran 1783 tarihinde Fransýz Joseph Michel Montgolfier (1740-1810) ve Jacques Etienne Montgolfier (1745-1799) kardeþler tarafýndan Annonay köyünde çapý 10,5 metre olan ketenden bir torbayý sýcak havayla doldurarak olmuþtur. Balon 450 metre kadar yükselerek 10 dakikada 1,5 millik mesafe katetmiþtir.

 

uçaklar

Uçak kanadýnýn üstü kavisli,altý düzdür.

Buna kanat profili þekli denir.   Uçak uçarken hava,kanadýn üstünden daha hýzlý aktýðý için

 burada daha düþük bir basýnç oluþur, ve alttaki

 daha yüksek hava basýncý kanadý yukarý iter.Uçuþ sýrasýnda bir uçaðý ayný seviyede ve düz bir çizgi üzerinde tutan ayrý kuvvet vardýr.Bunlar : Kaldýrma, aðýrlýk, itki ve geri sürükleme kuvvetleridir.

Kaldýrma: Kanadýn üstünden hýzla akan ve aþaðýdan iten hava uçaðý kaldýrýr.
Geri sürükleme: Uçak ileri doðru uçarken ona karþý koyan hava kuvvetine denir.
Ýtki: Pervane uçaðýn havada ileri doðru gitmesini saðlar buna itki denir.
Aðýrlýk : Uçaðýn aðýrlýðý, uçaðý aþaðý doðru çekerek kaldýrma kuvvetini dengeler.

ÝLKLER

Havacýlýk tarihinin ilk motorlu,kesintisiz ve denetimli uçuþu 1903 yýlýnda Wilbur ve Orville Wright kardeþler tarafýndan gerçekleþtirilmiþtir....

Ýlk deniz uçaðý 1910 yýlýnda Henri Fabre adýnda bir Fransýz tarafýndan kullanýlmýþtýr....

Amerikalý Charles Lindberg 1927 yýlýnda Atlantik Okyanusunu ilk defa tek baþýna ve kesintisiz bir uçuþla 33 saat 39 dakikada geçti

Wiley Post Dünyanýn çevresinde uçan ilk kiþiydi. Bu uçuþu 1933 yýlýnda gerçekleþtirdi. Bu uçak dünya uçuþ tarihinin ilk otomatik pilot sistemi ile donatýldý

Havilland Gypsy Moth  tipi bir uçakla Ýngiltere den Avustralya ya  tek baþýna uçuþu 1930 yýlýnda Amy Johnson adýnda bir kadýn pilot tarafýndan gerçekleþtirildi.  Pilot Bert Hinkler 7 Subat 1928'de ayni rotayý uçtu (Ýngiltere'den Avustralya ya) Hinkler Atlantiði uçarak aþan ilk non stop uçucu

Sýcak hava balonu 1783 yýlýnda Montgolfier kardeþler tarafýndan icat edilmiþtir 1890 yýlýnda Clément Ader motor gücü ile uçan bir makine ile havalanabilen ilk insan oldu.

En çok cesaret isteyen uçuþlardan biri Manþ Denizi nin geçilmesi idi. Louis

Bleriot adýndaki bir Fransýz 1909 yýlýnda kendi uçaðý Bleriot XI ile bunu baþardý...

Jet motoruyla çalýþan ilk uçak Heinkel He 178 dir. 1939 yýlýnda Ernst Heinkel

adýnda bir Alman tarafýndan tasarlanmýþtýr.. 
Bu uçaðý ilk kullanan pilot   Erich Warsitz dir. ( 27 Aðustos 1939)

PLANÖR

Bu hava taþýtýnýn motoru yoktur.Planör baþka bir uçak yada arabaya baðlanan halatla çekilir.   Yeterince hýzlanýnca halat çözülür ve planör uçmaya baþlar.     Pilot havada kalabilmek için sýcak havanýn yükseldiði yerleri bulmak zorundadýr. Deneyimli bir pilot termallerin olduðu yerleri bulup hava akýmlarýnýn yardýmýyla daireler çizerek yükselebilir...  Planörle uçan ilk kiþi Otto Lilienthal adýnda bir Almandý.

HELÝKOPTER

Helikopter dikine kalkýp inebilen hava araçlarýdýr. Buda küçük alanlara inip kalkabilecekleri anlamýna gelir. Helikopterler havada asýlý kalmýþ gibi durabilir, geriye ve yanlara doðru uçabilirler...

HAVA ALANI

Hava alaný yolcu terminali, Apronu , Kontrol kulesi,uçaklarýn iniþ ve kalkýþlarý için pisti ile bütün, büyük bir alana sahiptir. Yolcu terminalinde, yolcularýn alýþ veriþ yapmalarý için maðazalar, restoranlar ve bankalar mevcuttur. Apron : Uçaklarýn yüklendiði, yüklerin boþaltýldýðý ve yakýt ikmalinin yapýldýðý yerdir. Kontrol kulesi : Pisti tepeden görür Kontrolörler uçak inerken,kalkarken ve apronda ilerlerken onlarý yönlendirir. Bir çarpýþma olmamasý için bütün uçaklarýn yerlerini bilmek zorundadýrlar. Kontrol memuru uçaðýn rotasýnýn diðer uçaklarýn rotalarýyla çakýþmadýðýndan emin olmak için planý dikkatli yapmak zorundadýr.

alýntýdýr

4/6/2008 | Kategori: bilim | Yorum (0) Yorum yaz! | Kalýcý Baðlantý

kazara keþifler

MÝKRODALGA FIRINLAR: MASAÇUSETS'TE KEÞFEDÝLDÝ. 1946'DA PERCY SPENCER ADLI MÜHENDÝSÝN CEBÝNDEKÝ ÞEKERLER, BÝR MAGNETRON TARAFINDAN ERÝTÝLÝNCE GÜNÜMÜZ MUTFAKLARININ VAZGEÇÝLMEZLERÝNDEN MÝKRODALGA FIRIN KEÞFEDÝLMÝÞ OLDU.

 

 

penisilin nasýl bulundu?

 

PENÝSÝLÝN: ÝSKOÇYA'DA KEÞFEDÝLDÝ. ALEXANDER FLEMÝNG ADLI BÝLÝMADAMI GRÝBE ÇARE ARARKEN, ÝÇÝNDE BAKTERÝ BULUNAN BÝR KAPTA MANTAR ÜREMESÝYLE PENÝSÝLÝN'Ý KEÞFETMÝÞ OLDU.

 

istenmeyen keþifler

 

x ray cihazý nasýl keþfedildi?

 

X RAY CÝHAZI: ALMANYA'DA KEÞFEDÝLDÝ. 19. YY'DA ALMAN BÝLÝM ADAMI WÝLHELM RÖNTGEN RADYASYON ÝLE DENEY YAPARKEN KEMÝKLERÝN GÖRÜNDÜÐÜNÜ KEÞFETTÝ.

 

 

24/5/2008 | Kategori: bilim | Yorum (0) Yorum yaz! | Kalýcý Baðlantý

trafik lambasý nasýl keþfedildi?

24/5/2008 | Kategori: bilim | Yorum (0) Yorum yaz! | Kalýcý Baðlantý

Türksat 3A, 24 Mayýs’ta uzayda

10/5/2008 | Kategori: bilim | Yorum (0) Yorum yaz! | Kalýcý Baðlantý

yýllarýn bilim adamlarý

bilim adamlarý

Thomson, George Paget (1892-1975)
Broglie, Louis Victor Pierre de (1892)
Semenov, Nikolay Nikolayevich (1896)
Appleton, Edward Victor (1892-1965)
Compton, Arthur Holly (1892-1962)
Karrer, Paul (1889-1971)
Waksman, Selman Abraham (1888-1973)
Chadwick, James (1891-1974)
Stern, Otto (1888-1969)
Zemicke, Frits (1888-1966)
Bragg, WiIliam Lawrance (1890-1971) Giauque, WiIliam Francis (1895)
Urey, Harold Clayton (1893-1981)
Doisy, Edward Adelbert (1893)
Heymans, Comeille Jean François (1892-1968)
Virtanen, Artturi IImari (1895-1973)
Davisson, Clinton Joseph (1881-1958)
Heyrovsky, Jaroslav (1890-1967)
Reichstein, Tadensz (1897)
Gasser, Herbert Spencer (1888-1963)
Mulliken, Robert Sanderson (1896-)
Banting, Frederick Grant (1891-1941)
Muller, Hermann Joseph (1890-1967)
Fermat, Pierre de (1601-1665)
Raman, Chandrasekhara Venkata (1888-1970)
Bacon, Francis (1561-1626)
Descartes, Rene (1596-1650)
Harvey, WiIliam (1578-1657)
Carrel, Alexis (1873-1944)
Galilei, Galileo (1564-1642) Stevin, Simon (1548-1620)
Brahe, Tycho (1546-1601)
Schrödinger, Erwin (1887-1961)
Napier, John (1550-1617)
Luca Pacioli (1445-1514) Matematik
Paracelsus (1493-1541) Týp
W. Henry Brogg (1862-1942) Fizik
R. Adolf Zsigmondy (1865-1929) Kimya
E. Charles Guilloume (1861-1938) Fizik
Alfred Werner (1866-1919) Kimya
Jule Henri Nicolle (1866-1936) Týp
Eratosten (Fizik)
Andre Claude (Mucit) Sigmund Freud (1856-1939) Psikoloji
Marie Curie (1867-1934) Fizik
Nikola Tesla
Galileo Galilei (1564-1642) Gökbilim
Arþimed (Matematik-Kimya)
Hipocrates (Týp)
Isaac Newton (Fizik)
Andreas Vesalius (1514-1564) Týp
Ambroise Parc (1510-1590) Týp
Theodor Kocher (1841-1917) Týp
Thomson Rees C. Wilson (1869-1959) Fizik
J. Baptiste Perrin (1870-1942) Fizik
Vincent Baptiste Bordet (1870-1961) Týp
Marie Curie (1867-1934) Kimya-Fizik
A.Victor François Grignard (1871-1935) Kimya
Andreas Grib Fibiger (1867-1928) Týp
Fritz Haber (1868-1934) Kimya
T. Hunt Morgan (1866-1945) Genetik
Karl Landsteiner (1868-1943) Týp
Hans Spemann (1869-1941) Zooloji
Fritz Pregl (1869-1930) Kimya
N. Gustaf Dalen (1869-1937) Mühendislik
T. William Richards (1868-1928) Kimya
Niccolo Tortoglia (1500-1557) Matematik
Geronimo Cardano (1501-1576) Matematik
Franciscus Vieta (1540-1603) Matematik
Van't Hoff (1852-1911) Fizikokimya
Robert Millikan (1868-1953) Fizik
J. John Thomson (1856-1940) Fizik
Christiaan Eijkman (1858-1930) Týp
Ferdinand Moissan (1852-1907) Kimya
Otto Fritz Meyerhof (1884-1951) Biyokimya
Karl Von Frisch (1886-) Zoolog
George Richards Minot (1885-1950) Týp James Batcheller Sumner (1877-1955) Biyokimya
Heinrich Otto Wieland (1877-1957) Kimya
Henry Hallot Dale (1875-1968) Týp
John James Richard Macleod (1876-1936) Fizyoloji
Robert Barany (1876-1936) Týp
Johannes Stark (1874-1957) Fizik
Johannes Kepler (1571-1630) Gökbilim
William Francis Aston (1877-1944) Kimya-Fizik
Frederick Soddy (1877-1966) Kimya
Glover Charles Barka (1877-1944) Fizik
Marconi (1874-1937) Fizik
Joseph Erlanger (1874-1964) Fizyoloji
Adolf Otto Reinhold Windovs (1876-1959) Kimya
Gustof Dalen (1869-1937) Mühendislik
Otto Paul Hermann Diels (1876-1954) Kimya
Ernest Rutherford (1871-1937) Fizik
Arthur Harden (1865-1940) Biyokimya
Otto Loewi (1873-1961) Fizyoloji
Euler-Chelpin (1873-1964) Kimya
Karl Bosch (1874-1940) Kimya
Antonio Egas Moniz (1874-1955) Týp
Steenberg Krogh (1874-1949) Fizyoloji
Richard Willstaetter (1872-1942) Kimya Bohr (1885-1962) Fizik
Bridgman (1882-1961) Fizik
James Frank (1882-1964) Fizik
Victor Franz Hess (1883-1964) Fizik
William Peter Joseph William (1864-1966) Kimya
Walter Norman Hawerth (1883-1950) Kimya
Karl Rudolph Friedric Bergius (1884-1949) Kimya
Owen Williams Richardson (1879-1959) Fizik
Georg Franz Wilheim Walther Bothe (1891-1957) Fizik
György Hevesy (1885-1966) Kimya
Albert Einstein (1879-1955) Fizik
Otto Hahn (1879-1968) Fizikokimya
Hans Fischer (1881-1945) Kimya
Irwing Langmuir (1881-1957) Kimya
Hermann Staudinger (1881-1965) Kimya
Walter Rudolf Hess (1881-1973) Týp
Edgar Douglas Adrian (1889-1977) Týp
Bernardo Alberto Houssay (1887-1971) Týp
Otto Heinrich Warburg (1883-1970) Biyokimya
Alexander Fleming (1881-1955) Týp
George Hayt Whipple (1878-1976) Týp
Frencis Peyton Rous (1879-1970) Týp
Archibald Vivian Hill (1886-1977) Fizyoloji-Týp
Edward Calvin Kendall (1886-1973) Biyokimya Gauss, Dirichlet, Riemann (Matematik) Eratosthenes (M.Ö. 273-192) Matematik Leonardo da Vinci (1452-1519) Werner Heisenberg (1901-1976) Fizik John Dalton (1766-1844) Kimya Louis Pasteur (1822-1895) Týp
Darwin (1809-1882) Biyoloji Bergamalý Galenos (Týp)
Albert Einstein (1879-1947) Fizik
Max Planck (1858-1947) Fizik
James Clerk Maxwell (1831-1879) Fizik
Mendel (1822-1884) Biyoloji
Faraday (1781-1867) Kimya
Lavoisier (1743-1794) Kimya
James Van Allen (Fizik)
Kepler (1571-1630) Gökbilim
Newton (1642-1727) Fizik
Stephen W. Hawking (Fizik)
Harold E. Edgerton (1903-) Fotoðraf

Leibniz
Galieo Galilei
Thomas Alva Edison
Marie Curie
Michael Faraday:
Luigi Galvani ve elektriðin öncüleri
William Harvey

Gregor Mendel (Biyoloji)
Charles Darwin (Biyoloji)
Darwin'in Beagle Gezisi ve Doðal Seçilim Teorisi

KAYNAK: http://www.biltek.tubitak.gov.tr/bil...boyu/index.htm

8/5/2008 | Kategori: bilim | Yorum (0) Yorum yaz! | Kalýcý Baðlantý

Küresel Isýnmaya Karþý Ýlginç Proje

8/3/2008 | Kategori: bilim | Yorum (0) Yorum yaz! | Kalýcý Baðlantý

boynuzlular (hayvanlar neden boynuzlu?)

Hayvanlarýn boynuzlan onlarýn silahlarýdýr. Savunmaya ve saldýrmaya yararlar. Bu silah tabiatta sadece bazý hayvanlara bahþedilmiþtir.

Hayvanlar aleminde boynuzu olanlar 'boynuzlugiller' adý altýnda bir aile oluþtururlar. Bu geviþ getirenler takýmýndan, çift týrnaklý hayvanlar ailesinin üyeleri sýðýrlar, keçiler, koyunlar ve antiloplardýr.

Bunlarýn içi boþ olan boynuzlarý süreklidir, deðiþmezler ve dallara ayrýlmazlar. Baþýn her iki yanýnda birer tanedirler. Boynuzsu maddeden yani keratinden yapýlmýþlardýr. Diþilerinde boynuz ya yoktur ya da erkeklerinkine göre daha kýsa ve küçüktürler. Boynuzlarý ile ünlü geyik ve gergedanýnkiler ise farklý özellikler taþýrlar.

Boynuz denilince hayvanýn kafasýnda, alnýnýn hemen üstünden çýkan iki sivri kemik anlaþýlýr. Halbuki hayvanlardaki boynuzlarýn büyük bir çoðunluðu kemik deðildir. Genel olarak üç tip boynuz vardýr. Sadece kemikten yapýlmýþ olanlar, kemik bir ekseni örten keratinden yapýlmýþ olanlar ve sadece keratin liflerinin birleþmesiyle oluþmuþ boynuzlar.

Kemik boynuzlara örnek olarak geyiklerinki gösterilebilir. Bu boynuzlar her sene diplerinden kopar ve yenilenilirler. Her sene çýkan yeni boynuzda bir fazla dal oluþtuðu için bunlardan hayvanýn yaþý anlaþýlabilir.

Geyik boynuzlarýný silah olarak en çok kullanan hayvandýr. Ren geyiði dýþýndaki bütün geyik türlerinin yalnýz erkekleri boynuzludur. Özellikle üreme mevsiminde dövüþen geyiklerin bazen boynuzlarý birbirine dolaþýr, bu düðümü çözemeyen hayvanlar sonunda ölürler.

Gergedanlarýn boynuzlarý kemik deðildir. Tamamen keratin liflerinin birleþmelerinden oluþmuþlardýr. Boynuzlar üzerlerinden aþýndýkça diplerinden uzayabilirler. Kuþlarýn gagalan, insanlarýn saç, kýl ve týrnaklarý, balýklarýn pullarý hep bu keratinden yani boynuzsu maddeden yapýlmýþlardýr.

Gergedan boynuzunun cinsel gücü arttýrdýðýna olan inanç yüzünden aþýrý avlanýlan bu hayvanlarýn neredeyse nesilleri tükenmek üzeredir. Aslýnda gergedanýn boynuzunu yemekle insanýn týrnaklarým yemesi arasýnda bir fark yoktur. Ýkisinde de keratin alýnmýþ olur.

23/1/2008 | Kategori: bilim | Yorum (0) Yorum yaz! | Kalýcý Baðlantý

TELEF10

XIX. yüzyýlýn son çeyreðinde Morse telgrafý standart araçlarý, kurallarý ve uzmanlarýyla tam örgütlenmiþ bir kamu hizmeti durumuna gelmiþti. Ve sayýsýz araþtýrmacýlar daha da geliþtirmek için harýl harýl çalýþmaktaydýlar. Çabalarý özellikle iki yön izlemekteydi: En kýsa zamanda masraflarý karþýlayacak azami hýzý ulaþýmda saðlamak; bir de Morse alfabesini bir yana býrakýp mesajlarý normal yazýyla alabilmek...

Birincisini duplex (çift taraflý haberleþme) tekniðiyle yani her iki yönden birden mesaj göndermek yoluyla saðladýlar. Bu güzel icat iki kiþinin eseri oldu: Wheatstone (1852) ve Amerikalý Stearns (1868). Ünlü Thomas Edison da bunu 1871'de guadruplex sistem haline soktu.

Ýkinci sorun için ilk çözüm bulan Ýngiliz Davit Hughes (1831-1900) oldu.1855'te alfabenin harflerine karþýlýk olan bir klavye teklif etti. Ama yine de en köklü çözüm yolunu basit bir telgraf teknisyeni olan Fransýz Emile Baudot (1845-1903) gösterdi. 1874'te karma bir yol Hughes ile þirketinin kullandýðý Morse makinelerinin birleþtirilmesini teklif etti. Ve bunu gerçekleþtirmeyi baþardý. Böylece yazýlý bir telgraf meydana getirmekle kalmadý, birkaç mesajý (5-6 taneyi) birden gönderme imkânýný da saðlamýþ oldu.

Açýkgöz bir adam olan Baudot, icadýnýn beratýný almaya ve makinesini P.T.T.'ye kabul ettirmeyi baþardý. Bunun kendisine paraca bir tatmin saðladýðý söylenemezse de adýnýn Morse'unki gibi gelecek kuþaklara bir cins isim olarak kaldýðýný görmek kývancýna eriþti.

Telefon Baudot'nun ilk denenmesi sýrasýnda icat edildi.

Bu icadýn da uzun bir geçmiþi olmuþtur. Ýlkini, sicimi: telefonu (Hooke) bir yana býrakalým; 1782'de sesleri 800 m. uzaða götürmeyi deneyen Papaz Dom Gauthey'i de anýp geçtikten sonra, bu alanda ciddi ilk çalýþmayý yapmýþ olan Amerikalý Charles Page'a (1812-1873) gelelim. Page yumuþak demir parçacýklarýný hýzla mýknatýslamak ve mýknatýslýðýný gidermek yoluyla sesleri almayý baþarmýþtý. Meslektaþý Cenevreli fizikçi Auguste de la Rive (1801-1873) bunu geliþtirdi ve iþi, telefonun gerçek ön-icatçýsý olarak sayacaðýmýz Alman fizikçi Philipp Reiss (1801-1873) ele aldý .

Reiss makinesi sesin titrediði bir zardý ve bu titremeler elektrik devresini kapatmaktaydý.

Reiss, uluslararasý üne sahip bir bilgin deðildi. Öyle ki, çalýþmalarý kendini ayný çalýþmalara vermiþ olan Amerikalý profesörün kulaðýna rastlantýyla çalýndý. Bu bir diksiyon profesörünün oðlu olup 3 Mart 1847'de Edinburg'da doðan Graham Bell idi. Kendisi de babasý gibi fonetikle konuþma mekanizmasý ve saðýr dilsizlerle ilgilenmiþti. Bu alandaki incelemeleri sýrasýnda Holmholtz'un "Ýþitme Duyusu Açýsýndan Müziðin Fizyolojik Teorisi" (1863) adlý eserinden, elektromýknatýsýn etkilediði bir diyapazon aracýlýðýyla nasýl sesler elde edilebileceði hakkýnda fikir edinmiþ ve elektrik konusunda incelemeler yapmaya baþlamýþtý.

1872'de A.B.D.'ye göç eden ve Boston Üniversitesine ses fizyolojisi profesörü olarak atanan Bell, saðýrlarla ilgili projelerini bir yana atmýþ deðildi; hatta bir saðýr kadýnla evlenmiþti. O kadar ki, 1875'te bir telgraf maniplesi aracýlýðýyla bir diyapazonu onlar için titreþtirmiþti. Günün birinde diyapazonun yerine mýknatýslý maden parçalarý kullandý ve bunlardan birinin kuru bir ses çýkararak elektromýknatýsa gidip yapýþtýðýný gözlemledi. Ani bir esinlemeyle irkildi. Maden parçacýklarýnýn yerine bir zar yerleþtirdi ve zarý titreþimlerine göre direnci deðiþen bir elektrik devresine baðladý. Sonra telin öbür ucunda çalýþmakta olan asistanýna seslendi: "Bay Watson, gelin! size ihtiyacým var." Watson þaþkýn ve ürkek bir tavýrla koþup geldi: Patronunun sesini telefondan duymuþtu.

Bu olay 10 Mart 1876'da olmuþtu. O zamanlar ilim adamlarý bu icadý Amerika'nýn en olaðanüstü buluþu olarak nitelemekteydiler, ama o haliyle çok olduðu da bir gerçekti. Bir elektrik jeneratörüyle çalýþmýyordu. Elektrik akýmýný yaratan, vericideki manyetik alanýn deðiþimleriydi ve bu telden geçerek alýcýdaki elektromýknatýsý harekete getiriyordu. Bu durumda 10-12 metreyi aþamazdý. Aygýtý ilk geliþtiren Edison oldu (1876). Vericiye bir pil baðlayarak gücünü artýrdý. 1878' de Hugnes mikrofon'u icat etti ve böylece zarlarýn titreþimleri sonucu elde edilen sesleri büyük oranda yükseltmek mümkün oldu.

Böylesine olaðanüstü bir buluþ, sözgeliþi, New York'ta iken Boston'daki arkadaþýnýn sesini duymak görülmemiþ bir heyecan yarattý; olaylara, kýskançlýklara, kinlere ve davalara konu oldu. ilk davayý açan Amerikalý deðerli teknisyen Elisha Gray (1835-1901) idi. içine kapanýk bir araþtýrmacý olan Gray telefonu Graham Bell'le ayný zamanda bulmuþ, ama ne yazýk ki beratýný ondan iki saat sonra istemiþti. Bu 120 dakikalýk gecikme mahkemelerin, haklarýný reddetmesi için yetti. Graham Bell'in, icadýný telgraf þirketi Western Union'a teklif edip (1877) reddedilmesinden sonra kurulan Bell Telephone Þirketi aleyhine; sözde baþka mucitler, geliþtiriciler ve rakipler tarafýndan bir yýðýn davalar açýlmaya baþlanmýþ, bir yandan da berat meseleleri çevresinde tatsýz didiþmeler ve açgözlü çekiþmeler almýþ yürümüþtü.

Bütün davalar art arda gerçek mucidin lehine sona ermekteydi. Telefon da bir yandan durmadan yayýlmakta, teller þehirlerden þehirlere uzanmaktaydý. 1880 yýlýnda Amerika'nýn 35 eyaleti telefon santralýna kavuþmuþ ve 70.000 abone kaydetmiþti. Bell 4 Aðustos 1922'de Halifax'da öldüðünde A.B.D. ve Kanada'daki 17 milyon abonelik þebekede ulaþým bir dakika durduruldu.

1876'da telefonun icadý bunca hayranlýk dolu bir þaþkýnlýk yarattýktan sonra fonografýn etkisi ne oldu, bir gözünüzün önüne getirin. Oysa bu konu da ani olarak patlak vermemiþ, çalýþmalar az çok kulaktan kulaða duyulmuþtu. Bilim adamlarý uzunca bir süreden beri uðraþmaktaydýlar; hatta 1857'de yarý yola varmýþlardý bile. O yýl mütevazý bir basýn musahhihi olan Fransýz Edouard-Leon Scott (1817-1879), gerçek bir kaydedici fonograf imal etti. Bu, altýnda bir silindirin döndüðü madeni bir sivri uç ve buna baðlý bir zardan oluþmuþtu. Bu zarýn önünde konuþulunca ya da þarký söylenince sesler sivri madeni uç aracýlýðýyla silindirin üzerinde titreþimli izlet býrakýyordu.

Bu kaydetmenin tersinin olabileceði yani sivri ucu bu izlerden bir daha geçirmek yoluyla söz ya da müziði yeniden meydana getirmek bambaþka bir alandý elbet. Ve kolay kolay kimsenin aklýna gelecek þey de deðildi. Bunu ilk düþünen Charles Cros (1842-1888) adýnda bir Fransýz oldu. Cros þair, mizahçý, hem de bilim adamýydý. Bir yandan þiirler yazýyor, bir yandan da teorik olarak renkli fotoðraf, gezegenlerarasý ulaþým ve fonograf tasarlýyordu. Tasarýlarý gerçekleþti ve 1877'de Bilimler Akademisine, "paleophone" adýný verdiði gerçekte bir fonograf olan bir aletin planýný sundu.

Edison'un bu çalýþmadan haberi oldu mu? Yoksa yalnýzca bir rastlantý sonucu olarak mý bilmiyoruz; týpatýp ayný ilkelere dayanan makinesi için berat istedi. Edison'u bu makinenin önünde çocukça bir þarký olan "Mary had a little lamb -Mary'nin minik bir kuzusu var" þarkýsýný söylerken görenler, makinenin az sonra hýmhým bir sesle bunu tekrarladýðýný duydular.

1878'in fonografý bir oyuncaktý, ama inanýlmaz bir geliþme gösterdi ve günümüzün elektrofon ve mikrosiyon plaklarýna bir yýðýn yeni buluþ ve icatlara yol açtý...

23/1/2008 | Kategori: bilim | Yorum (0) Yorum yaz! | Kalýcý Baðlantý

pusula kuzeyi göstermez

Dünyanýn kendisi, çekirdeðindeki soðumamýþ kýsýmlarýndan dolayý dev bir mýknatýstýr. Bu büyük mýknatýsýn artý ve eksi uçlarý kuzey ve güney kutuplarýndadýr. Ancak bildiðimiz coðrafi kutuplarda deðil. Pusulanýn minik ucu tam kuzeyi göstermez, gösterdiði noktaya magnetik kutup denir.

Pusulanýn gösterdiði kuzey yönünü devamlý takip ederseniz kuzey kutbuna hiçbir zaman ulaþamazsýnýz. O noktadan 7 derece yani kilometrelerce uzaklýktaki magnetik kutba varýrsýnýz. Olayýn ilginçliði bu kadarla da bitmiyor. Bilimin kesin olarak saptadýðý bir sürpriz daha var. Bu magnetik kutuplarýn yerleri de sabit deðil, zamanla deðiþiyor, kuzey güneye, güney kuzeye geliyor.

Eðer elinize bir pusula alýp zaman yolculuðu yapabilseydiniz, birkaç milyon yýl önce pusulanýzýn kuzey gösteren ucuna bakarak seyahat edince sizi penguenlerin büyük atalarýnýn karþýladýðýný, yani güney kutbuna vardýðýnýzý þaþýrarak görürdünüz.

Magnetik kutuplarýn niçin ve nasýl yer deðiþtirdikleri henüz tam bilinmiyor. Bu olayýn dünyada kraterlerin oluþmasý, iklimlerin deðiþmesi, bazý canlý türlerinin yok olmasý gibi olaylarla yakýn ilgisi olduðu sanýlýyor. Bilim insanlarý magnetik kutuplarýn yer deðiþtirmesinin 170 milyon yýlda yaklaþýk 300 defa tekrarlandýðýný, bugünkü konumuna en son 750 bin yýl önce geldiðini ileri sürmektedirler.

Sadece magnetik kutuplarýn yer deðiþtirmelerinin deðil dünyanýn magnetik alanýnýn bile baþlangýçta nasýl oluþtuðu tam açýklýða kavuþmuþ deðil. Teorilere göre dünyanýn merkezindeki sývý halindeki çekirdek bölümündeki ýsý, dýþ demir katmanlara ulaþarak dünyanýn dönüþü ile beraber bir dinamo etkisi yaparak magnetik alaný meydana getirmiþtir.

Yerkürenin magnetik alanýnýn þiddet ve doðrultusunu ölçmek için 1979 Ekiminde uzaya gönderilen 'Magsat' uydusu 3 yýla yakýn görev yapýp da yanmadan önce gönderebildiði en önemli bilgi, magnetik alanýnýn þiddetinin gittikçe azaldýðý, her on yýlda þiddetinden yaklaþýk yüzde birini yitirdiði, böyle giderse muhtemelen bin yýl sonra magnetik kutuplarýn yerlerinin tekrar deðiþebileceði bilgisiydi.

23/1/2008 | Kategori: bilim | Yorum (0) Yorum yaz! | Kalýcý Baðlantý

balýklar nasýl yüzer

Tüm makineler sabit bir eksen etrafýnda, sabit bir dönme hýzýnda hareket eden þaft denen parçalar aracýlýðý ile güç üretirler. Ancak bu kural hayvanlar için geçerli deðildir. Çünkü hayvanlarýn bütün vücutlarý kan damarlarý ve sinirlerle sarýlmýþtýr. Bu nedenle sabit bir eksen etrafýnda hareket edecek bir parçayý kullanarak güç üretmeleri imkansýzdýr. Peki öyleyse canlýlarýn hareketine imkan veren sistem nasýl çalýþýr? Hayvanlar, ileri geri hareket eden ve manivelaya benzeyen, mükemmel tasarlanmýþ yapýlar sayesinde hareket ederler. Hayvanlarýn güç üreten motorlarý büzülüp esneme özelliðine sahip olan kaslarýdýr.Bu motorlarýn bir örneðine su canlýlarýnda rastlayabilirsiniz. Bu canlýlardaki her bir manivela birbirine öyle bir biçimde baðlanmýþtýr ki, hareket tek bir düzlemde gerçekleþir. Bu hareketi balýklarýn sudaki yüzüþünü düþünerek gözünüzde canlandýrabilirsiniz. Balýðýn omurgasý, yerde kývrýlýp giden bir yýlan gibi devamlý olarak saða sola kývrýlýr. Bir balýðýn yüzebilmesi için kuyruðunu saða sola sallamasý yeterlidir. Normal þartlar altýnda kuyruk bir yöne büküldüðünde, balýðýn ön tarafýnýn arka tarafýn tersi yönde ayný þiddette savrulmasý gereklidir. Ancak böyle olmaz. Çünkü balýklarýn ön tarafý bu etkiyi ortadan kaldýracak biçimde yaratýlmýþtýr. Ayný zamanda su, hareket esnasýnda baþ tarafa dikey bir kuvvetle etki eder. Tüm bunlar baþ kýsmýndaki su içindeki salýnýmýn kuyruk kýsmýndakinden daha küçük olmasýna neden olur. Ýki tarafýn arasýndaki bu fark balýðýn su içindeki hareketine neden olur. Balýðýn ileri doðru hareket hýzý, yüzgecin balýðýn omurgasýndan geçen eksenin saðý ve soluna gidiþ geliþ hýzý ile doðrudan baðlantýlýdýr. Yüzgeç eksene yaklaþtýðýnda hýz artar, uzaklaþtýðýnda da azalýr.Acaba bu sistem ne kadar verimlidir? Dalgalanan bir kuyruk bir denizaltýnýn motorlarý ile kýyaslanýrsa nasýl bir sonuç alýnýrdý?Cambridge Üniversitesinden Prof. Richard Bainbridge ve arkadaþlarý bir su altý kamerasýyla yaptýklarý gözlemlerle bu sorulara yanýt aramýþlardýr.Gözlemler, sualtýnda sakin duran balýklarýn korkutulduklarýnda inanýlmaz bir hýzla harekete geçebildiklerini ortaya koymuþtur:Küçük bir tatlý su balýðý, bir saniyede durgun halden 10 vücut boyu kadar ileri fýrlayabilir. 20 cm boyundaki bir balýðýn ulaþabildiði hýz ise saatte 8 km. kadardýr. Balýk büyüdükçe hýzý da artar. Prof. Bainbridge, 32 cm boyundaki bir balýðýn uzunca bir süre 13 km/saat hýzla hareket ettiðini görmüþtür. Bu hýz balýðýn kuyruk sallama sýklýðý ile doðrudan orantýlýdýr. Bir balýk kýsa sürede ne kadar çok kuyruk sallarsa hýzý da o kadar artar. Balýklar, yüzerken büyük miktarlarda güç harcarlar. Ancak ani hýzlanmanýn balýklar için hayati bir anlamý vardýr; çünkü ya avlanmak ya da avcýlardan kaçabilmek için buna ihtiyaçlarý vardýr. Bazý küçük balýklar, durma noktasýndan maksimum hýzlarýna saniyenin 20’de biri kadar kýsa bir anda çýkabilirler. Bu sýrada ürettikleri itme kuvveti kendi aðýrlýklarýnýn 4 katý kadar olmaktadýr. Bu verilerin ne anlam ifade ettiðini tam olarak anlamak için þöyle bir karþýlaþtýrma yapalým: Spor arabalar sýfýrdan 100 km hýza 4-6 saniyede çýkarlar. Üstelik bu arabalarýn maksimum hýzlarýna ulaþabilmeleri için daha da fazla zamana ihtiyaçlarý vardýr. Bütün bunlarýn yanýsýra balýklar bu üstün performanslarýný suyun içinde hem de akýntýya karþý ortaya koymaktadýrlar. Suyun direncinin havadan daha fazla olduðunu düþünüldüðünde, balýðýn küçümsenmeyecek bir performansa sahip olduðu hemen anlaþýlacaktýr. Buraya kadar verilen örneklerde açýkça görülen bir gerçek vardýr. Balýklardaki sistemler özel olarak tasarlanmýþtýr. Bu durumda “tesadüf” olasýlýðýný düþünmek son derece akýl ve mantýk dýþý olmaktadýr. Tesadüflerin balýklara suda rahat hareket etmelerini, hýz kazanmalarýný saðlayacak sistemleri kazandýrmýþ olmalarý imkansýzdýr.Balýklardaki bu özellik bize Allah’ýn ne denli sýnýrsýz bir ilim sahibi olduðunu gösteren delillerden biridir. Allah sonsuz akýl sahibi olan, her türlü yaratmayý bilendir.

21/1/2008 | Kategori: bilim | Yorum (0) Yorum yaz! | Kalýcý Baðlantý